Liên hệ



Bệnh sốt xuất huyết do virut Ebola, Marburg và cách phòng, chống
31.05.2011

Bệnh sốt xuất huyết do virut Ebola, Marburg là bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao 88%,xuất hiện đầu tiên vào năm 1976 tại Cônggô, sau đó bệnh lan ra một số quốc gia châu Phi Suđăng, Uganda, bệnh lây do tiếp xúc với động vật bị bệnh, từ người này qua người khác qua máu và chất tiết của bệnh nhân; hiện nay với tốc độ giao lưu mạnh giữa các quốc gia, thì nguy cơ lây lan bệnh Ebola, Marburg là rất cao.

Đặc điểm của bệnh

Bệnh có hình ảnh lâm sàng của nhiễm virut cấp tính, khởi phát đột ngột với sốt cao kéo dài, đau đầu, đau cơ vùng bụng và ngực, viêm họng, nôn hoặc buồn nôn, tiêu chảy cấp, xuất huyết da niêm mạc (dấu hiệu dây thắt, ban xuất huyết hoặc dát sần, chảy máu cam) và xuất huyết phủ tạng (nôn, ỉa ra máu...). Thể nặng điển hình thường có tổn thương gan, suy thận, viêm tổ chức não; có thể suy sụpđa phủ tạng, tràn dịch màng phổi và sốc.

Chẩn đoán phân biệt: Bệnh sốt xuất huyết do virut Ebola và Marburg cần được chẩn đoán phân biệt với một số nhiễm virut gây xuất huyết, thể nặng, chưa rõ căn nguyên, hoặc một số bệnh sau:

- Bệnh sốt vàng: có vàng da do suy gan cấp, thường diễn biến 2 đợt, tỷ lệ tử vong cũng cao (20-50%), bệnh từ nước ngoài xâm nhập vào, do muỗi truyền.

- Bệnh sốt tây sông Nin: sốt kiểu 2 pha, thường có ban dát sần, xuất huyết và đi cùng hội chứng viêm màng não - viêm não, bệnh từ nước ngoài xâm nhập vào, do muỗi truyền.

- Bệnh Dengue xuất huyết, thể nặng, có suy gan và tổn thương ở nhiều cơ quan trong cơ thể.

- Bệnh sốt Hantan: thể nặng có suy thận, phù phổi cấp và có thể bị sốc, tử vong cũng cao (tới 40%), có nguồn gốc bệnh từ động vật hoang dại.

Xét nghiệm:

- Loại mẫu bệnh phẩm: Máu, lấy ở giai đoạn sớm (ngay khi có sốt) hoặc muộn hơn (từ ngày thứ 7 của bệnh) để phân lập virut và làm các xét nghiệm khác. Có thể lấy dịch não tủy, mẫu sinh thiết hoặc tử thiết, nước bọt, nước tiểu và một số dịch tiết khác của cơ thể người bệnh.

- Phương pháp xét nghiệm: phản ứng ELISA, phát hiện kháng thể IgM, IgG hoặc kháng nguyên virut; phản ứng miễn dịch huỳnh quang gián tiếp (IFA); phản ứng PCR phát hiện dấu ấn di truyền của virut. Có thể dùng kỹ thuật hiển vi điện tử, hoặc phân lập virut trên động vật hoặc tế bào nuôi.

Tác nhân gây bệnh

- Bệnh Ebola và Marburg: gây bởi 2 giống virut là Ebolavirus và Marburgvirus, đều thuộc họ Filoviridae có thể gây bệnh sốt xuất huyết.

Các virut có thể tồn tại trong nhiều ngày ở môi trường chất thải bệnh nhân hoặc bề mặt trung tính ở nhiệt độ phòng, tuy nhiên bị diệt bởi nhiệt độ trên 56oC trong 60 phút. Hóa chất nhóm clo, chất oxi hóa, muối kim loại nặng, chất tẩy và xà phòng cũng như tia cực tím, bức xạ gamma đều có thể diệt được virut ở những liều lượng thông thường.

Nguồn truyền nhiễm

- Ổ chứa và nguồn truyền nhiễm: cho tới nay chưa được biết chính xác, virut Ebola và Marburg có vai trò của các loài tinh tinh, vượn người, khỉ rừng, linh dương và nhím châu Phi. Người bệnh và người mang virut tiềm ẩn cũng có vai trò nguồn truyền nhiễm trong chu trình lây người - người.

- Thời gian ủ bệnh:2 - 21 ngày.

- Thời kỳ lây truyền trong trường hợp lây từ người: Từ cuối thời kỳ ủ bệnh, cao nhất ở giai đoạn toàn phát có sốt cao và kéo dài trong suốt thời gian virut còn có trong máu và các chất tiết của bệnh nhân sống sót, thường sau nhiều tuần kể từ khi phát bệnh. Virut Ebola có mặt ở tinh dịch sau khoảng 9 tuần.

Phương thức lây truyền

- Bệnh Ebola và Marburg chủ yếu lây theo đường tiếp xúc trực tiếp với máu và chất tiết của người bệnh hay động vật nhiễm virut, hoặc thông qua các dụng cụ, đồ vật ô nhiễm trong khi giết mổ động vật, dụng cụ điều trị tại bệnh viện hay trong sinh hoạt hằng ngày. Trong vụ dịch Ebola tại Sudan có tới 30% người trực tiếp chăm sóc bệnh nhân bị mắc bệnh. Virut cũng có thể lan truyền qua các giọt nước bọt và dịch tiết hô hấp bắn ra từ người bệnh.

- Cũng có thể gặp lây nhiễm do sinh hoạt tình dục (qua dịch tiết âm đạo và tinh dịch) và lây nhiễm tại phòng thí nghiệm do thiếu an toàn sinh học.

Tính cảm nhiễm và miễn dịch

Mọi người, ở mọi lứa tuổi nếu chưa có miễn dịch đều có thể nhiễm virut và mắc bệnh sốt xuất huyết do các virut Ebola và Marburg. Chỉ số lây nhiễm được đánh giá là cao và rất cao, đặc biệt đối với virut Ebola, các phụ loài lưu hành tại Cônggô và Sudan. Miễn dịch có thể gặp trên một số nhóm thổ dân châu Phi, tuy nhiên ngay trong những vùng bệnh lưu hành vẫn có rất nhiều người mắc bệnh rất nặng, tỷ lệ tử vong cao. Hiện chưa có vaccin cho các bệnh này, trong khi vaccin sốt vàng 17D không có bảo vệ chéo đối với cả 3 loại virut.

Các biện pháp phòng, chống dịch

Biện pháp dự phòng:

- Biện pháp kiểm dịch y tế biên giới là rất quan trọng nhằm kịp thời phát hiện những trường hợp nghi mắc bệnh có thể xâm nhập vào từ các khu vực có lưu hành bệnh trên thế giới.

- Hướng dẫn và tổ chức cho nhân viên y tế, đặc biệt là người làm việc tại khu vực cửa khẩu về các quy định giám sát, kiểm soát, xử lý phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết do virut Ebola và Marburg. Nhân viên phòng xét nghiệm phải được tập huấn định kỳ về an toàn sinh học đối với các virut thuộc nhóm bệnh này. Trang bị đầy đủ dụng cụ bảo vệ cá nhân có độ an toàn sinh học cấp 3 cho nhân viên y tế khi tiếp xúc, làm việc với tác nhân nghi là virut Ebola và Marburg.

- Tuyên truyền giáo dục cộng đồng để có những hiểu biết cơ bản nhất và cách phòng chống khi có nguy cơ cảnh báo về khả năng xâm nhập của các virut Ebola và Marburg.

- Báo cáo khẩn cấp cơ quan y tế cấp trên về mọi trường hợp nghi ngờ ca bệnh sốtxuất huyết do virut Ebola và Marburg ở bất cứ địa điểm nào trong nước. Có thể báo cáo vượt cấp lên tới Bộ Y tế.

Cách ly: Bắt buộc cách ly người bệnh tại bệnh viện, trong khu cách ly nghiêm ngặt đối với các bệnh truyền nhiễm nhóm A. Thu gom chất dịch cơ thể của bệnh nhân (máu, dịch não tủy, tinh dịch, dịch tiết khác) và khử khuẩn triệt để bằng cloramin 5%, hoặc những chất khử khuẩn bệnh viện khác, dùng với nồng độ tối đa. Quần áo, đồ dùng kim loại ô nhiễm có thể khử khuẩn bằng nhiệt (hấp áp lực hoặc luộc sôi 30 - 60 phút). Buồng bệnh được khử khuẩn bằng xông hơi formaldehyd duy trì nhiều giờ. Thời gian theo dõi cách ly trong vòng 14 - 21 ngày sau khi phát bệnh.

- Lập danh sách, tổ chức theo dõi sức khỏe trong thời gian 3 tuần kể từ khi phơi nhiễm cho những người tiếp xúc trực tiếp hay cùng sống với người bệnh từ trước khi phát bệnh 5 ngày hoặc nhân viên phòng thí nghiệm trong thời gian làm việc với bệnh phẩm có virut Ebola, Marburg; phát hiện kịp thời các trường hợp nghi ngờ mới phát bệnh để có thể cách ly, điều trị.

Điều trị: Bệnh hiện chưa có thuốc đặc trị, vì vậy điều trị theo các nguyên tắc: phát hiện, điều trị sớm; tập trung chủ yếu điều trị triệu chứng như giảm sốt, giảm đau, chống xuất huyết; chống suy gan, thận; trợ tim mạch, chống dị ứng, chống sốc; hạn chế tối đa các biến chứng muộn. Có thể sử dụng một số hóa dược kháng virut như Ribavirin. Chỉ dùng kháng sinh khi có biểu hiện bội nhiễm vi khuẩn.
TS.Trần Thanh Dương (Phó Cục trưởng Cục y tế dự phòng và môi trường)

 

Tags:

Ý kiến của bạn
Tên *
Email *
Nội dung *


Tin mới nhất

Hỗ trợ trực tuyến
028.35072265
Tư vấn sức khỏe
TV. Tuyết Trinh



  • foripharm
  • Công ty cổ phẩn dược Đà Nẵng
  • traphaco
  • Công ty cổ phần dược phẩm Hà Tây
  • Công ty TNHH dược phẩm Intechpham
  • saokimpharma
  • Công ty dược- Trang thiết bị Bình Định
  • Mediplantex